Agrarisch erfgoed · Harderwijk
Stadsevelden
Van versnipperd buitengebied naar een eigentijds ommeland van de stad.
Van vergeten buitengebied naar nieuw perspectief
Aan de rand van Harderwijk ligt een gebied dat lange tijd sterk in het teken stond van intensieve veehouderij.
Leegstaande schuren, grote oppervlakken asbestdak, versnipperd eigendom en ondernemers zonder opvolging maakten het voor afzonderlijke erven steeds moeilijker om een nieuwe toekomst te vinden.
Urban Breezz keek daarom niet naar één perceel of één gebouw, maar naar het gebied als geheel.
De openingsschets verbeeldt deze landschappelijke visie als conceptstudie, niet als vastgesteld plan.
- Soort erfgoed
- Agrarisch erfgoed · cultuurlandschap
- Locatie
- Harderwijk
- Bouwperiode
- Verschillende bouwfasen
- Oorsprong
- Agrarisch buitengebied · intensieve veehouderij
Hoe geef je een gebied waar afzonderlijke erven vastlopen weer één gezamenlijk perspectief?
Van intensief naar inclusief
Gebieden rondom de stad waren van oudsher nauw verbonden met het dagelijks leven. Hier lagen de velden, bossen en erven die voedsel, grondstoffen en werk leverden.
Vanuit die gedachte ontstond Stadsevelden: een eigentijds ommeland waarin het buitengebied opnieuw betekenis krijgt voor Harderwijk.
Geen nieuwe woonwijk en geen terugkeer naar uitsluitend landbouw, maar een landschap waar ruimte kan ontstaan voor productie, ondernemerschap, recreatie, leren en verblijf.
Telen · Maken · Werken · Leren · Wandelen · Verblijven
De bronstudie positioneert Stadsevelden expliciet als een nieuwe interpretatie van het gebied rondom de stad.
Een boerderij die meer doet dan produceren
Een van de ideeën binnen de visie is de Buurderij.
Een kleinschalige plek waar lokale en ambachtelijke productie wordt gecombineerd met ontmoeting, ondernemerschap en beleving.
Denk aan groenten, fruit, kruiden, honing en andere lokale producten, gekoppeld aan bijvoorbeeld horeca, educatie, zorg, workshops en recreatie.
Zo ontstaat opnieuw een directe relatie tussen landschap, ondernemer en stad.
Niet slopen wat opnieuw betekenis kan krijgen
De leegstaande agrarische bebouwing werd binnen de visie niet alleen gezien als probleem.
Bestaande stallen en schuren kunnen ook economische dragers worden voor een volgende fase, bijvoorbeeld als ruimte voor ambacht, ateliers, werkplaatsen, lokale productie of kleinschalige bedrijvigheid.
Nieuw gebruik kan daarmee bijdragen aan herstel en behoud van de bestaande gebouwen.
Ook tijdelijke vormen van verblijf en woon-werken maakten onderdeel uit van de verkenning.
Niet ieder erf hoeft hetzelfde te worden
De visie gaat uit van differentiatie.
Verschillende delen van het gebied kunnen een eigen karakter ontwikkelen, bijvoorbeeld rond ambacht, kunst en cultuur, kleinschalige teelt, verblijf of recreatie.
Juist die verschillen kunnen samen één gebied vormen, zolang landschap en routes de samenhang bewaken.
De getoonde clusterdifferentiatie is een conceptstudie die deze mogelijke verschillen onderzoekt.
Het landschap verbindt alles
Houtwallen, groenstructuren, wandel- en fietsroutes en bestaande landschappelijke kwaliteiten vormen de verbinding tussen de verschillende erven en functies.
Ook bestaande problemen werden vanuit kansen bekeken. Zo kon de sanering van verouderde en asbesthoudende daken worden gekoppeld aan nieuwe energievoorzieningen en nieuwe economische mogelijkheden.
Het landschap is daarmee niet de ruimte die overblijft tussen ontwikkelingen.
Het landschap organiseert de ontwikkeling.
De oorspronkelijke studie presenteert de kansenkaart bewust als perspectief en niet als vaststaand eindbeeld.
Een gebied verander je niet vanuit één perceel
Stadsevelden bestaat uit verschillende eigenaren, ondernemers, erven en belangen.
Daarom lag de kracht van de gebiedsvisie niet in één gedetailleerd masterplan dat iedereen moest uitvoeren.
Het doel was een gezamenlijk toekomstbeeld te maken waarin verschillende partijen hun eigen mogelijkheden konden herkennen en vanuit kansrijke eerste stappen verder konden bewegen.
Ontwikkeling kan daarmee gefaseerd ontstaan, terwijl één landschappelijk en inhoudelijk verhaal voor samenhang zorgt. De projectstudie benoemt fasering expliciet als manier om op kansrijke plekken te beginnen en andere partijen vanuit succesvolle stappen mee te nemen.
Stadsevelden was geen blauwdruk voor één vast eindbeeld.
Het was een verkenning naar hoe een vastgelopen buitengebied vanuit landschap, lokale productie, ondernemerschap en gedeelde belangen opnieuw perspectief kan krijgen.
Niet één plan voor alle erven.
Wel één verhaal om samen mee te beginnen.